Sandığa Giden Sadece Fikirlerimiz Değil, Yaşanmışlıklarımız
Her gün haberleri izlemek, ekonomik kaygılar ya da bitmek bilmeyen kutuplaşmalar hepimizi yıpratır, bu doğru.
Ancak madalyonun tersi var. Bizim ruh sağlığımız, çocukluğumuzdan orta yaşımıza kadar geçen süreçte siyasi görüşlerimizi ve kime oy vereceğimizi nasıl etkiliyor?
Bilim insanlarının (psikologlar ve siyaset bilimcilerin) uzun yıllar süren araştırmalarla ortaya koyduğu, ergenlikten orta yaşa uzanan o ilginç bağ..
Ergenlik ve İlk Gençlik
"Dünya Güvenli Bir Yer mi?"
Ergenlik ve 20'li yaşların başı, bir insanın kimlik arayışının zirvede olduğu ve siyasi görüşlerinin temellerinin atıldığı dönem. Bu dönemde yaşanan ruh sağlığı süreçleri, dünyaya bakış açısını ciddi şekilde şekillendiriyor.
Kaygı ve Depresyon Eğilimi:
Gençlik yıllarında yoğun kaygı (anksiyete) ya da depresif süreçler geçiren bireyler, dünyayı daha "tehditkar ve güvensiz" algılama eğiliminde olabiliyor.
Sosyal psikoloji çalışmalarına göre, bu güvensizlik hissi gençleri iki farklı yöne savurabiliyor:
Güvenli liman arayışı: Bazı gençler, hayatlarındaki belirsizliği azaltmak için daha geleneksel, düzen vaat eden ve sınırları net olan (muhafazakar veya sağ) siyasi akımlara yönelebiliyor.
Sisteme öfke: Bazı gençler ise yaşadıkları ruhsal sıkıntının kaynağı olarak mevcut toplumsal düzeni görüp, daha radikal ve sistemi değiştirmek isteyen (sol veya protest) hareketlere katılabiliyor.
Aidiyet İhtiyacı
Bu dönemde yaşanan yalnızlık hissi, bireyi bir gruba ait olma dürtüsüyle en uç siyasi fikirlere bile hızla yaklaştırabiliyor.
30'lu Yaşlar (Erken Yetişkinlik): Hayatın Gerçekleri ve "Ekonomik Kaygı"
30'lu yaşlar; evlilik, çocuk sahibi olma, kariyer basamaklarını tırmanma ya da geçim derdinin en derinden hissedildiği dönemdir. Bu yaşlardaki ruh sağlığı, doğrudan gelecek kaygısı ve stres ekseninde şekilleniyor.
Kronik Stres ve Sandık İlişkisi
Sürekli geçim sıkıntısı veya iş güvencesizliği yaşayan bir bireyde kronik stres gelişiyor. Kronik stres altındaki beyin, savaş ya da kaç modunda çalışıyor. Bu da uzun vadeli, büyük reform vaat eden karmaşık siyasi programlar yerine hap gibi sunulan, hızlı ve net çözümler vadeden popülist liderlere yönelimi artırabiliyor.
Tükenmişlik Sendromu ve Apolitizm
İş ve aile hayatı arasında sıkışıp ruhsal olarak tükenen bireyler, siyasetten tamamen kopabiliyor.
"Kime oy verirsem vereyim hiçbir şey değişmeyecek" düşüncesi (öğrenilmiş çaresizlik), bu yaş grubunda oy vermeye gitmeme oranını yükseltiyor.
40'lı ve 50'li Yaşlar (Orta Yaş):
Statükoyu Koruma ve Nostalji
Orta yaş dönemi, bireyin hayattaki yerini sağlamlaştırdığı (ya da sağlamlaştırmaya çalıştığı) ve geçmişe dönük muhasebe yaptığı bir dönemdir. Bu dönemdeki ruh sağlığı dinamikleri siyasi tutumları daha "korumacı" hale getiriyor.
Kontrol Kaybı Korkusu ve Muhafazakarlaşma
Yaşlanma korkusu, sağlık sorunlarının baş göstermesi ve dünyayı artık takip edemiyormuş hissi orta yaş krizini tetikleyebiliyor.
Ruhsal olarak kontrolü kaybettiğini hisseden birey, siyasi olarak "bildiği, tanıdığı ve güvenli bulduğu" düzeni (statükoyu) korumak istiyor.
Bu yüzden orta yaş ve sonrasında oyların daha statükocu veya merkez partilere kayması sık görülüyor.
Ruhsal Dayanıklılık ve Rasyonel Oy
Ruh sağlığı yerinde, hayat kalitesinden memnun ve yaşanmışlık olgunluğuna erişmiş orta yaşlı bireyler ise sandıkta en rasyonel davranan grup.
Duygusal sloganlardan ziyade, sağlık politikaları, emeklilik hakları ve istikrar gibi somut vaatleri inceleyerek oy veriyorlar.
Sandığa Giden Sadece Fikirlerimiz Değil, Yaşanmışlıklarımızdır
Siyasi kararlarımız sadece rasyonel gazete haberlerinden ya da ideolojik kitaplardan beslenmez. Ergenlikte çektiğimiz yalnızlık, 30'lu yaşlardaki gelecek kaygımız veya 50'li yaşlardaki güven arayışımız, biz farkında olmasak da sandıkta hangi logoya mühür basacağımızı belirleyen gizli yönetmenlerdir.
Ruh sağlığı ne kadar kırılganlaşırsa, siyasi tercihler de o kadar duygusal ve tepkisel hale geliyor. Ruh sağlığı ne kadar dengedeyse, siyasi tutumlar da o kadar yapıcı ve sakin kalıyor.
