Bolu’da Karaçayır Mahallesi’nde bir kurabiye imalathanesinde korkunç bir kaza meydana geldi. 19 yaşındaki işçi Oğuz Ç. çalıştığı sırada sağ elini hamur kesme makinesine kaptırdı. Oğuz Ç.'nin sağ eli bilek kısmından koptu. O anları gören bazı işçiler ise fenalık geçirdi. Peki iş kazaları neden oluyor ve ilk anda ne yapılması gerekiyor?
İş kazalarının 4 temel faktörü insan, makine, ortam/çevre ve yönetim olarak biliniyor. İş sağlığı ve güvenliği literatüründe bu sınıflandırma 4M Kuralı olarak adlandırılmakta.
Temel Faktörler
İnsan: Dikkatsizlik, yorgunluk, eğitimsizlik veya kurallara uymama gibi insana bağlı hatalar.
Makine: Koruyucusuz ekipmanlar, arızalı aletler ve güvensiz makine tasarımları.
Ortam: Yetersiz aydınlatma, aşırı gürültü, havalandırma eksikliği ve dağınık çalışma alanları.
Yönetim: Eksik denetim, yetersiz güvenlik politikaları ve uygunsuz iş organizasyonu.
NEDEN İŞ KAZASI OLUYOR?
Yorgunluk, uykusuzluk, hasta olma hali, küçük bir dikkatsizlik, ihmalkârlık, uygunsuz koşulların varlığı ve daha birçok sorun, iş kazalarına neden olabiliyor. Bu kazalar da geçici ve kalıcı iş göremezlik ya da daha ciddi sonuçlar ortaya çıkarabiliyor.
İstatistiklere göre ülkemizde her yıl ortalama 400 binin üzerinde iş kazası meydana geliyor.
İş Kazası Nedir?
Resmi iş kazası tanımı, “iş yerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olay” şeklinde. Yani iş kazaları; çalışanların iş yerinde, iş saatlerinde başlarına gelen kazaları veya işleri nedeniyle mental sağlıklarına gelen zararları kapsamakta.
Çalışanlar bu kazalar nedeniyle geçici veya kalıcı şekilde çalışamaz duruma gelebilir. Bunlar sonucunda da geçici sağlık sorunu için çalışamadığı günlerin telafisi adına iş göremezlik raporu alabiliyor. Dilerseniz “İş Göremezlik Raporu Nedir? İş Göremezlik Ücretleri Ne Kadar?” başlıklı yazımızdan konuda hakkında ayrıntılı bilgilere sahip olabilirsiniz.
İş Kazalarının Meydana Gelmesinin Nedenleri Neler?
İş kazaları; iş yeri, işveren veya iş ortamından kaynaklı olarak çeşitli nedenlerle meydana gelebiliyor. İş kazalarının meydana gelmesinin nedenlerinden bazılarını şu şekilde:
- Çalışma ortamında koruyucu ekipmanları kullanmamak
- Gereken dikkati göstermemek
- Çalışma ortamında tehlikeli davranışlarda bulunmak
- Uzun süre mesai yapmak
- Uykulu veya hasta bir şekilde çalışmak
- Çalışma alanını dağınık tutmak
- İş sağlığı ve güvenliği (İSG) kurallarına uymamak
İŞ KAZASI YAŞANMASI DURUMUNDA YAPILMASI GEREKENLER
Olay Anında Yapılması Gerekenler:
- Kazanın iş yerinde olması durumunda işyeri hekimine veya diğer sağlık personeline haber verilmelidir. İşyerinde hekim veya diğer sağlık personeli bulunmaması durumunda ise doğrudan 112 aranarak ambulans çağrılmadır. İlkyardımcı sertifikasına sahip personel varsa ilkyardım uygulanmalıdır.
- Olayın resmi olarak kayıt altına alınabilmesi için, bağlı bulunulan kolluk kuvvetlerine derhal bilgi verilmelidir.
- İş kazasının olduğu yerde yeterli güvenlik önlemleri tam olarak alınmadan kazanın olduğu bölgeye yaklaşılmamalıdır. Aksi takdirde başka bir kazanın daha gerçekleşmesi ihtimal dahilindedir.
- Kaza mahalli fotoğraflanmalıdır. 3. şahısların kulaktan dolma yorumları yerine kaza olayını bizzat yaşayan ve görenlerin ifadeleri doğrultusunda tutanak tutulmalıdır.
Olaydan Sonra Yapılması Gerekenler
- İşveren veya işveren vekili kazanın meydana geldiği günden sonraki 3 iş günü içerisinde SGK’ya bildirimde bulunmalıdır.
- 657'ye tabi çalışanlar için SGK'dan alınan şifre ile internet üzerinden https://uyg.sgk.gov.tr/IsKazasiBildirimISV4C/ giriş yapılarak bildirimde bulunulmalıdır. Sistemsel bir hata yaşanması halinde SGK'ya İş Kazası Bildirim Formu elden teslim edilmelidir.
- Bildirim yapıldıktan sonra resmi yazı ile İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bilgi verilmelidir. Yazının ekine, SGK İş Kazası Bildirim Formu, doktor raporu, olayla ilgili okulun tuttuğu tutanak ve varsa kolluk kuvvetlerinin tuttuğu tutanak eklenmelidir. İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü de İl Milli Eğitim Müdürlüğüne yazacaktır.
- İş kazası geçiren çalışanın, işe başlamadan önce en az 2 saatlik eğitim alması gerekmektedir. Bu eğitimi vermesi için İş Güvenliği Uzmanı ile iletişime geçiniz.
- Kazanın olduğu alanla ilgili tekrar risk değerlendirmesi yapılmalı ve MEBBİS Risk Değerlendirme Modülüne işlenmelidir.
Çalışanın kadrosu farklı bir okul/kurumda ise Yapılması Gerekenler:
- Kadrosu çalıştığı okul/kurumda olmayan İşçi veya TYP Personelinin iş kazası geçirmesi durumunda zaman kaybetmeden kadrosunun bulunduğu İl veya İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü İşçi Birimi ile iletişime geçilmeli ve istenen belgeler resmi yazıyla ivedi olarak gönderilmelidir. SGK bildirimi çalışanın kadrosunun bulunduğu İl veya İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından yapılacaktır.
- Kadrosu başka okulda olan öğretmen kaza geçirirse SGK bildirimi kadrosunun bulunduğu okul tarafından yapılacağından evraklar ivedi olarak öğretmenin kadrosunun bulunduğu okula resmi yazı ile gönderilmelidir.
İş Kazalarını Önlemek İçin Neler Yapılabilir?
İş kazalarının ve yaralanmaların temel nedenlerinden bir tanesi güvenlik önlemlerine uyulmaması. Bu nedenle her işletmenin, çalışanlarını iş güvenliği konusunda bilgilendirmesi ve iş güvenliği kurallarına uymaları konusunda onları teşvik etmesi gerekir. Bunlara ek olarak iş kazalarını azaltmak için şunlar yapılabilir:
- İşverenin çalışanlarıyla ve çalışanların birbirleriyle sık sık iletişim halinde olması
- Makine ve ekipmanların düzenli olarak kontrollerinin yapılması
- İş alanı içinde her zaman baret, kemer gibi iş güvenliğini sağlayan ekipmanların kullanılması
- Çalışanların, girmemesi gereken alanlara girmemesi ve sorumlulukları olmayan işleri yapmaması
- Her iş ortamının ve şartlarının fiziksel ve ruhsal açıdan potansiyel tehlikeleri farklılık gösterir.
- İşin belli başlı risklerinin önceden tahmin edilmesi ve bu konulara özenle dikkat edilmesi bu bakımdan oldukça önemli
