Dini nikâhında mehir şartı olarak, "Ben ölürsem eşim bir daha evlenmesin" maddesini yazdırdığını anlatan kadın, imamın itirazına rağmen geri adım atmadığını söyledi. O anlara ilişkin sözleri dikkat çekti.
DİNİ NİKAHTA MEHİR NASIL OLUYOR?
Dini yani imam nikahında mehir, erkeğin evlenirken kadına vermeyi taahhüt ettiği mal, altın veya para olarak ifadesini buluyor.
Mehir bu açıdan dini olarak zorunlu bir evlilik şartı olmasa da, kadının güvencesi kabul edilir. Evlilik sırasında ya da sonrasında verilebilir; miktarı kişilerin ekonomik durumuna göre taraflarca belirlenir.
Mehir: Nikah anında verilen peşin mehir (mehr-i muaccel) ve ileri bir tarihe (veya boşanmaya) ertelenen veresiye mehir (mehr-i müeccel) olarak ikiye ayrılmakta.
MEHİR'İN HUKUKİ GEÇİRLİLİĞİ VAR MI?
Türkiye'de imam nikahının resmi bir geçerliliği olmasa da belirlenen mehir miktarı yazılı bir belgeye (mehir senedi) dökülürse, Borçlar Kanunu kapsamında hukuki olarak geçerli bir borç ikrarına dönüşür ve boşanma aşamasında talep edilebiliyor.
Diyanet'in tavsiyeleri ve geleneksel uygulamalar genellikle belirli gram altın (örn: 150-250 gram arası) veya muadili bir maddi değer üzerine.
Peki ördenmemesi halinde yaptırım var mı? Nikah kıyılırken mehir konuşulmamış veya unutulmuş olsa bile nikah geçerliliğini korur; ancak bu durumda kadının hakkı olan ortalama bir mehir miktarı (mehr-i misil) doğar.
“BEN ÖLÜRSEM EŞİM BİR DAHA EVLENMESİN” MEHİR OLUR MU?
Dini nikâhında mehir şartı olarak, "Ben ölürsem eşim bir daha evlenmesin" maddesini yazdırdığını anlatan kadın, imamın itirazına rağmen geri adım atmadığını söyledi. O anlara ilişkin sözleri dikkat çekti. Peki "Ben ölürsem eşim bir daha evlenmesin" mehir olur mu?
Diyanet İşleri Başkanlığının bu konuda yaklaşımı şöyle:
"Evlilik akdinin doğurduğu bir yükümlülük olarak erkeğin eşine vermesi gereken para ya da mala mehir denir. Kur’ân-ı Kerîm’de, evlenen erkeğin kadına mehir vermek zorunda olduğu ve bunu zorla geri almasının caiz olmadığı konusunda âyetler bulunmaktadır. (el-Bakara, 2/237; en-Nisâ, 4/4, 20, 24, 25; el-Mâide, 5/5) Hanefîlere göre mehir, nikâhın sonuçlarından biridir. Bu nedenle nikâh esnasında belirlenmemiş olsa, hatta nikâh esnasında verilmeyeceği şart koşulsa bile evlenen kadın mehre hak kazanır.
Mehir nikâh anında belirlenip belirlenmemesine göre ikiye ayrılır. Mehrin miktarı nikâh anında belirlenmişse buna “mehr-i müsemmâ/belirlenmiş mehir” denir. Nikâh esnasında mehrin miktarının belirlenmemesi veya belirlenen mehrin bir sebeple geçersiz sayılması hâlinde, evlenen kadın “mehr-i misil/emsal mehir” hak eder. Bu durumda mehrin miktarı akrabaları arasında kendi konumuna denk olan kadınların aldığı mehrin miktarıdır.
Mehir, ödenme zamanına göre, “peşin mehir/mehr-i muaccel” ve “vadeli mehir/mehr-i müeccel” olmak üzere ikiye ayrılır: Mehr-i muaccel, peşin olarak ödenen mehirdir. Kadın mehr-i muacceli almadan kocanın evine gitmeme hakkına sahiptir. Mehr-i müeccel ise ödenmesi sonraya bırakılan mehirdir. Bu mehrin ödenmesi için herhangi bir zaman belirlenmişse, bu tarih geldiğinde belirlenen mehrin kadına ödenmesi gerekir. Şayet bir vakit belirlenmemişse, nikâhın sona ermesiyle mehir muacceliyet kazanır ve ödenmesi gerekir. Başka bir deyişle, boşanma hâlinde kocanın bu mehri ödemesi gerekir; ölüm hâlinde de bırakmış olduğu mirastan ödenir.
Mehir olarak maddî veya malî değeri olan her türlü menfaat tespit edilebilir. Mehrin en az miktarı Hanefîlere göre 10 dirhem (o dönemlerde yaklaşık iki koyun bedeli), Mâlikîlere göre ise 3 dirhem gümüştür.
Şâfiî ve Hanbelî hukukçulara göre ise mehrin alt veya üst sınırı yoktur. Mehrin üst sınırının olmadığı konusunda Hanefî ve Mâlikîler de diğer iki mezhep gibi düşünmektedir. Hz. Ömer kendi halifeliği döneminde evlilikleri kolaylaştırmak için mehre üst sınır getirmek istemiş, fakat bir kadının “…Onlara kantarla vermiş olsanız da hiçbir şeyi geri almayın...” (en-Nisâ, 4/20) âyetini delil getirmesi karşısında bu düşüncesinden vazgeçmiştir."
Mehir ile ilgili soru ve cevaplar için aşağıdaki linki tıklayın:
