Mustafa ÇİMEN

Mustafa ÇİMEN

İvriz Hitit Anıtı

İvriz Hitit Anıtı

 

İvriz Hitit Anıtı, Konya’nın Halkapınar ilçesinin İvriz mahallesine bağlı, Ereğli ilçesinin ise 12 km güneydoğusunda bulunan İvriz Çayının kenarında Geç Hititler (Neo-Hitit) dönemine ait kaya kabartması olarak yapılmış kült anıtıdır.

 

Geç Hitit krallıklarından birisi de Niğde’nin Kemerhisar mevkisinde, o zamanki adıyla Tuvana’da kurulan Tuvana Krallığı idi. Tuvana Krallığı’nın batı sınırları Konya’ya kadar uzanıyordu. MÖ. 727-742 yılları arasında, Tuvana ülkesinin en önemi krallarından olan Warpalawas, Bolkar Dağları’ndan gelen ve Ereğli Ovası’nı sulayan bu su kaynağını görüp, bağ ve bahçelerin içerisine Luvi tanrısı Tarhundas’ın tasvir edildiği bu anıtı yaptırmıştır. Anıtta Tuvana Kralı Warpalawas ve Fırtına Tanrısı Tarhundas tasvir edilmiştir. Fırtına Tanrısı Tarhundas, krala göre daha büyük ölçüde, ellerinde üzüm salkımı ve buğday başaklarını tutmaktadır. Bu Tarhundas’ın aynı zamanda bolluk ve bereket tanrısı olduğu da göstermektedir. Kral ise, daha küçük ve dua eder durumda tasvir edilmiştir. İki figür arasında Luvi dilindeki hiyeroglif yazıda şu sözler yer almaktadır:

“Ben hâkim ve kahraman Tuvana Kralı Warpalawas. Sarayda bir prens iken bu asmaları diktim. Tarhundas onlara bolluk ve bereket versin.”

İvriz Hitit Anıtı

İvriz Hitit Anıtı, geçmişteki ünlü seyyahların yazıları ile Hititoloji literatürüne girmiştir. Evliya Çelebi ve Katip Çelebi tarafından da varlığı ve öneminden bahsedilen 3 bin yıllık Hitit mirası ve tarımda bereketin simgesi “İvriz Kaya Anıtı”, dünyanın ilk yazılı tarım anıtı olarak doğal güzellikleri ile de ön plana çıkmaktadır.  Geç Hitit sanatının en önemli yapıtlarından biridir. Arami, Asur ve Frig etkilerinin görüldüğü Tuvana Krallığı’ndan günümüze gelebilmiş nadir eserlerden biri olan İvriz Kaya Anıtı'nın başarılı bir kopyası İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nde sergilenmektedir. İvriz Hitit Anıtı, “İvriz Kültürel Peyzajı” adıyla 2017 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesine girmiştir.

Hititlerin güneye inme politikası ve söz konusu kültür varlıklarının şekillenmesinde ihtiyaçlar ve inançlar en önemli faktörler arasındadır. Hititlerde suyun bir merkezde toplanarak ihtiyaç oranında kullanılması, böylece iyi bir su rejiminin uygulanması tarım toplumlarında ekonomik hattın önemli bir parçası olmuştur. Konya sınırları içerisinde bulunan Hitit Su Anıtlarına örnek olarak; İvriz Hitit Anıtı, Beyşehir’de bulunan Eflatunpınar Hitit Su Anıtı, Fasıllar, Ilgın’da bulunan Yalburt Anıtı da Hititler’den günümüze kadar ayakta kalabilen bu su sistemi ile bütünleşmiş en güzel anıtsal örneklerindendir.

Önceki ve Sonraki Yazılar
YAZIYA YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
1 Yorum
Mustafa ÇİMEN Arşivi
SON YAZILAR