Uzmanlara göre kentsel dönüşümde tıkanma yaşanıyor. Sahada mülk sahipleri ile müteahhitler arasında yaşanan tıkanıklığın temel nedenlerinden birinin ekonomik kaygılar olduğunu belirtiliyor.
EVİ YIKILAN VATANDAŞ ZOR DURUMDA
Aynı uzmanlara göre, bugün kentsel dönüşüm kapsamında evini müteahhide teslim etmek isteyen vatandaşın karşısına çıkan en büyük bariyer, inşaat süresince ikamet edeceği geçici konutun kira maliyeti. Devlet tarafından sağlanan kentsel dönüşüm kira yardımları, mevcut kira piyasasının ve reel rakamların çok gerisinde kaldı.
RİSKLİ BİHALARIN TAHLİYESİNDE SORUN
Vatandaş, aldığı destek ile oturduğu bölgede veya yakınlarında barınabileceği kiralık bir ev bulamamakta. Üstüne eklemek zorunda kaldığı ciddi mali yükler nedeniyle hak sahipleri haklı olarak dönüşüme mesafeli yaklaşmakta. Bu da riskli binaların tahliye edilmesini zorlaştırmakta.
Uzmanlar, mevcut kentsel dönüşüm kira desteği tutarlarının, güncel gayrimenkul ve kira piyasası gerçekleriyle uyuşmadığını, bu durumun hem vatandaşı mağdur ettiğini hem de dönüşüm projelerini yavaşlattığını vurguluyorlar.
MEVCUT DESTEKLERLE VATANDAŞ EVİNİ TAHLİYE ETMİYOR
Yetersiz kira yardımlarının sadece vatandaşı değil, kentsel dönüşüm projelerini üstlenen inşaat sektörünü de doğrudan etkilediğine işaret edilirken, tentsel dönüşüm bir uzlaşı ve ortak akıl işi olduğunun altı çiziliyor.
Uzmanlar, vatandaş kira farkını ödeyemediği için imza atmaktan çekindiğinde veya tahliye sürecini uzattığında, projeler daha başlama aşamasında sekteye uğramakta olduğuna işaret ediyorlar. Buna karşın müteahhitlerin her türlü maliyet baskısına rağmen sahada dönüşüm iradesi gösterdikleri; ancak bürokratik ve finansal çarkların dönmesi için sahadaki bu tıkanıklıkların çözülmesi gerektiğin kaydediliyor. Aynı şekilde kira yardımlarının güncellenmesi, kentsel dönüşümün önündeki tıkanmış damarları açacak ve projelerin hızla şantiyeye dönüşmesini sağlayacak bir yeni uygulama olarak öne çıkıyor.
FARKLI KİRA ÖDEMELERİ
Uzmanlar sorunun çözümü için dinamik ve yapıcı bir politika önerisi de sunuyorlar. Öneri şöyle: Çözüm için tek bir merkezden belirlenen sabit tutarlar yerine; şehirlerin, hatta şehir içindeki bölgelerin güncel kira endekslerine göre değişkenlik gösteren, vatandaşın ekonomik durumunun dikkate alındığı dinamik bir kira yardım modeli hayata geçirilmeli. Kira yardımında mutlak eşitlik değil adalet ilkesi gözetilmeli.
KİRA DESTEĞİ NE KADAR
Bu arada kentsel dönüşüm kira destekleri maliklere (ev sahiplerine) aylık olarak 18 aya kadar, kiracılara ise tek seferlik taşınma yardımı şeklinde ödenmekte. İstanbul’da aylık malik desteği ortalama 9.000 TL - 12.000 TL, kiracı taşınma yardımı ise 18.000 TL - 21.000 TL civarında. Diğer iller için bu tutarlar belirlenen şehir gruplarına göre kademeli olarak düşmekte.
