Gerçekçi olun, Dinozorlar öldü
Ülkemizde yapay zekâya inanlardan daha çok yapay gündeme inanan zekiler var. Mal bulmuş mağribi gibiler mallar. Satılabilen bu zeki gözükenler sadece gündemle oynuyorlar. Her olaya öyle farklı açıdan bakıyorlar ki yok daha neler diyorum. Uzun vadeli hiçbir planları yok sadece kervan ve yol var akıllarında. O kadar karamsarlar ki ülke adına. En karamsar onlar. Dinozorlara bile bel bağlıyorlar. Yaşamadıkları dönemin nasıl sona erdiğini idrak edebiliyorlar sadece. Şimdi ki zamanın ise sonsuz olacağını zannediyorlar, o kadar zekiler. Değişimin sadece teknolojiyle olabildiğini başka türlü gelişme ve değişme olmayacağını hatta kontrolün sadece kendilerinde olduğunu zannediyorlar. Bunlar benim dinozor tabir ettiğim yaşı fark etmeksizin kalkınmaya gelişmeye karşı olan sözde gelenekçiler. Geleneklere de işine geldiği kadar uyarlar aynısını dinen de yaparlar. Sosyal medyayı sürekli ve aşırı kullanmak, gerçek hayattan kopmak ve bağımlılık, ihtiyaçtan fazla alışveriş, israf ve çevreye zarar, aşırı yeme veya aşırı diyet, kendini haklı görüp diğerlerini dışlama, aşırı radikal görüşler örnekleridir.
* Dinozorlar öldü. Bunu dünyada yaşayan herkes biliyor. Önümüzdeki 4 yılın sonunda çoğu doğru bildiklerimiz de yok olacak. Dönemin doğrusu buydu ama diyecekler yetmeyecek. Yapılan unutma ve unutturmalar kendileri için yeterli değil. Küresel uygarlık derinlemesine birbirine bağlı ve eşitsiz, şimdiye kadarki en kötü toplumsal çöküş başladı. Tehdit, iklim krizi, nükleer silahlar, yapay zekâ ve katil robotlar tarafından tehdit edilen bir dünyadayız, karanlık üçlünün yürüyen versiyonları olan liderler narsist, psikopat ve makyavelci. Bu yöneticilerin propaganda aracı olduğunu savunduğu medeniyet kelimesini bir kenara bırakmak oldu. Yakın Doğu'ya, Çin'e, Orta Amerika'ya veya ilk krallıkların ve imparatorlukların ortaya çıktığı yerlere baktığımızda, medeni davranışlar değil, savaş, ataerkillik ve insan kurban etme çokça var. Bu, aletleri ve kültürü geniş çapta paylaşan ve yüz binlerce yıl boyunca hayatta kalan eşitlikçi ve hareketli avcı-toplayıcı toplumlardan evrimsel bir gerileme biçimiydi. Bunun yerine, şempanzelerin hiyerarşilerine ve gorillerin haremlerine benzemeye başladık. Küresel çöküşünün önceki olaylardan çok daha kötü olmasının 3 nedeni var.
1.’si, çöküşlere elitlerin egemenliklerini yeniden tesis etmeye çalışmasıyla şiddetin artmasıdır.
2.’si geçmişte insanlar hizmetler için imparatorluklara veya devletlere büyük ölçüde bağımlı değildiler ve bugünün aksine kolayca tarıma veya avcılık ve toplayıcılığa geri dönebilirlerdi. Bugün çoğumuz uzmanlaşmış durumdayız ve küresel altyapıya bağımlıyız. Eğer bu ortadan kalkarsa, biz de çökeriz.
3.sü ise, maalesef bugün karşı karşıya olduğumuz tüm tehditler geçmiştekilerden çok daha kötü. Çöküşlere yol açan geçmişteki iklim değişiklikleri genellikle bölgesel düzeyde 1°C'lik bir sıcaklık değişimini içeriyordu. Bugün ise küresel olarak 3°C'lik bir değişimle karşı karşıyayız. Ayrıca yaklaşık 10.000 nükleer silah, yapay zekâ ve katil robotlar gibi teknolojiler ve mühendislik ürünü pandemiler de felaket niteliğinde küresel risk kaynaklarıdır. Trump tam bir narsist, Putin soğukkanlı bir psikopat ve Xi Jinping ise usta bir Machiavellian yönetiyor.
* Mısır'ın kendini tanrı firavun ilan eden yöneticilerinden, hava durumunu kontrol ettiğini iddia eden rahiplere, insanları yabancı tehditlerden koruduğunu iddia eden otokratlara ve bize teknolojik ütopyalarını satan teknoloji devlerine kadar, egemenliklerini haklı çıkarmak için uzun zamandır yöneticiler tarafından beynimiz yıkandı. Bugün insanlar, silikon üzerinde zekâ üretebileceğimizi hayal etmeyi, geniş ölçekte demokrasi kurabileceğimizden veya silahlanma yarışından kaçabileceğimizden daha kolay buluyorlar. Bu tamamen saçmalık. Elbette geniş ölçekte demokrasi kurabiliriz. Yolsuzlukla mücadele etme, iktidarı hesap verebilir kılma ve şirketlerin neden oldukları sosyal ve çevresel zararların bedelini ödemelerini sağlama konusunda tekel hakkı da yok. Bu sadece ekonomimizi daha dürüst hale getirmekle ilgilidir. Bu iş direnişle, doğru olanı yapmak, demokrasi için ve insanların sömürülmemesi için mücadele etmekle ilgilidir. Başarısız olsak bile, en azından soruna katkıda bulunmamış oluruz.
*Sonuç olarak, gelecek zaafları az olanların olacak. Evlât zaafı, para zaafı, cinsel zaafı, şöhret zaafı kullanılıyor yapay zekâ ile. Korkularımız, umutlarımız da kullanılıyor. İlk zaaf kullanan da Şeytan olmuş. İnsanın ebediyet zaafını kullanmış. Tv’lerde onlarca dizi ya da film var, hepsi bu tür kullanımlar üzerine oluşturulan gerilimlerle kurgulanır. Yargıda hemen bütün etkin pişmanlık uygulamaları zaaf kullanımı ile alakalıdır. Siyasette de zaaflar kullanılır. Dinozorlar nasıl yok oldu ise özellikle son dönemlerde kendilerince açıklama gözüken gerçekte ise saçmalama yapan yönetici gözüken yetkililerin de yok olması yakındır. Samimiyetten uzak ve yaşadığımız ülkenin kültürüne aykırı özellikle insani etiklikten uzak bu durumlar bitecek. Tyrannosaurus Rex, Spinosaurus, Triceratops, Stegosaurus, Brachiosaurus, Carnotaurus, Parasaurolophus, Sinraptor, Echinodon, Tyrannosaurus, Pterosauria, Dilophosaurus en meşhur olanlarıydı. Şimdi çoğunun adını okuyamayız bile.
