Toplumsal Kutuplaşma Bize Büyük Zarar Veriyor
Son dönemde hemen her konuda ikiye bölünmüş bir durumdayız. Siyasette olsun, toplumsal hayatta olsun hemen her alanda toplumca iki kısma ayrılmış durumdayız. Birimizin siyah dediğine öbürümüz beyaz diyor. Maalesef bu, gün geçtikçe de derinleşip gidiyor. Net bir ayrışma var. İnansın ,inanmasın hemen sırf aynı düşüncede değiliz diye karşı tarafın argümanını çürütmek için eğriye doğru, doğruya eğri der olduk.
Oysa biz gücümüzü birlik ve bütünlüğümüzden almış bir toplumuz. Kutuplaşarak değil uzlaşarak, anlaşarak bir olmuşuz. Hoşgörü medeniyetinin en büyük temsilcisi olmuş her görüşe her inanışa saygı duymuşuz. Ama bugün garip bir hal aldık. Tahammülsüz bir noktaya ulaştık.
Toplumsal kutuplaşma, yalnızca fikir ayrılığı değil; gruplar arasındaki mesafenin artması ve karşılıklı güvenin zayıflaması anlamına gelir. Akademik çalışmalar da modern toplumlarda ideolojik farklılıkların her zaman radikal biçimde artmadığını, ancak “duygusal kutuplaşma”nın yükseldiğini gösteriyor. Yani insanlar farklı düşünmekten çok, farklı düşünenlere karşı olumsuz duygular geliştiriyor.
Sosyal kimlik kuramına göre bireyler kendilerini ait oldukları gruplar üzerinden tanımlar ve “biz-onlar” ayrımı psikolojik olarak güçlüdür. Hızlı toplumsal değişim dönemlerinde bu ayrım daha görünür hale gelir. Dijital medya ise bu süreci hızlandırır. Algoritmalar bireyleri benzer görüşlerle çevreleyerek yankı odaları oluşturur ve karşıt fikirle temas azalır. Bu durum fikir farklılığını duygusal mesafeye dönüştürebilir.
Öte yandan, artan görünürlük her zaman derinleşen bir bölünmeye işaret etmez. Daha önce ifade edilmeyen görüşlerin kamusal alanda yer bulması, toplumsal çoğulculuğun göstergesi de olabilir. Ayrıca ekonomik belirsizlik dönemlerinde toplumsal güvenin zayıflaması, bireyleri daha dar kimlik gruplarına yöneltebilir ve bu da kutuplaşma algısını güçlendirebilir.
Sonuç olarak mesele, farklılıkların varlığı değil; bu farklılıkların nasıl yönetildiğidir.
Toplumların dayanıklığı, karşıt görüşlerle birlikte yaşama kapasitesine bağlıdır. Kutuplaşma bir çözülme süreci de olabilir, daha karmaşık ve çoğulcu bir yapıya geçişin doğal sancısı da. Belirleyici olan, toplumsal güvenin ve diyalog kanallarının korunup korunamadığıdır.
O yüzden biz bu kutuplaşma işinin üzerine ciddi ciddi eğilmeli ve unuttuğumuz hoşgörü ipine yeniden sarılmalıyız. Biraz anlayış, biraz saygı, biraz empati…
