OTANtik Ahlak
* NATO’nun Fransızcası OTAN Organisation du Traité de l'Atlantique Nord yani Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü toplantısı bitti. Toplantıya katılan liderlere hediye olarak cumhurbaşkanı tabanca verdi. Çoğu lider ülkesine dahi götüremedi. Kimi fiyatından dolayı, kimi silah olduğu için, kimi yasal olarak alamayacağı için hediye otantik bir şekilde akılda kaldı. Salgın döneminde de İtalya’ya, İspanya’ya, İngiltere’ye, Bosna-Hersek’e, Kuzey Makedonya’ya, Karadağ’a, Ukrayna’ya, Libya’ya ve Pakistan'a cumhurbaşkanı kendi forsuyla maske göndermişti. Ülkemizde ise maske temininde yaşanan zorlukları önlemek amacıyla başlatılan uygulama kapsamında, kişilere belirli periyotlarda 5'er adet ücretsiz maske hakkı tanımlandı. Başvurular e-Devlet Kapısı üzerinden PTT / Maske Başvurusu hizmeti kullanılarak gerçekleştirildi. Başvurusu onaylanan kişilere PTT tarafından SMS ile doğrulama kodu gönderildi. Gönderilen SMS kodu ve Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarası ile en yakın eczaneye gidilerek maskeler ücretsiz olarak alındı.
*Türkiye'de bireysel silahlanma oranı ciddi bir toplumsal güvenlik sorun oldu. Cumhurbaşkanı Erdoğan, ittifakın savunma kapasitesinden Türkiye'nin dışlanmaması gerektiğini vurgulayarak İttifak çapında Teksas'tan Ankara'ya uzanan âmâsız, fakatsız bir güvenlik ve savunma ağı oluşturmalıyız çağrısında bulundu. Ülke genelindeki toplam bireysel silah sayısı 34-40 milyon civarındadır. Sivil toplum kuruluşlarının güncel verilerine göre, ateşli silahla işlenen suçların büyük bir çoğunluğunda ruhsatsız silahlar kullanılıyor. Ülkedeki silah sayısı 86 milyonluk ülke nüfusuna karşılık, yaklaşık %85'i ruhsatsız olmak üzere toplam 34-40 milyondur. İşlenen şiddet ve asayiş suçlarının %65'i ateşli silahlarla gerçekleştiriliyor ve bu vakaların %84'ünde ruhsatsız silahlar kullanılıyor. Teksas dünyanın ölçüsüz silah kullanılan en meşhur eyaletidir.
* NATO’nun 2026 yılına ilişkin tahmini savunma harcaması verileri, silahlanma yarışının yalnızca ABD merkezli olmadığını gösterdi. İttifak genelinde toplam savunma harcamalarının 2026 yılında yaklaşık 1 trilyon 809 milyar 915 milyon dolara çıkması bekleniyor, ABD’nin tek başına 1 trilyon 32 milyar 849 milyon dolarlık harcamayla toplam yükün yaklaşık %57’sini üstlenecek. NATO verilerine göre ABD’yi 147 milyar dolarla Almanya, 110 milyar dolarla İngiltere, 80 milyar dolarla Fransa, 57 milyar dolarla İtalya, 53 milyar dolarla Polonya ve 48 milyar dolarla Türkiye izliyor. Kanada’nın 52 milyar dolarlık tahmini harcaması ayrı tutulduğunda, Avrupa NATO üyelerinin toplam savunma harcamasının yüz milyarlarca dolarlık yeni bir güvenlik ekonomisi yarattı. Türkiye açısından 2026 savunma harcaması tahmininin 48 milyar dolar seviyesine çıktı. Bu savunma harcamalarının GSYH’ye oranı %2,85’dir. Gelecek yıl ise %5 oldu. Ciddi bir rakam.
* Amerika'nın en kilolu yeri Teksas’tır ama orada kimse şişmanlamaya karar vermiyor. Şehir, insana neyin normal olduğunu sessizce öğretiyor. Kaldırımsız yollar, arabadan inmeden yiyen yemekler, birbirine benzeyen hayatlar. İnsanın aklına bir soru takılıyor.
Çevre kiloyu bulaştırıyorsa, borcu da bulaştırır mı? 2007'de iki araştırmacı Christakis ve Fowler 32 yıllık bir veriye baktı. Binlerce insanın arkadaşlık haritasını çıkardılar. Sonuç tuhaftı. Bir arkadaşın obez olduğunda senin de obez olma ihtimalin %57 artar. Kilo, ilişkiler üzerinden ilerler. Onlar bu haritayı hastalıkları anlamak için çizmişti. Haklı çıktılar. Sadece hastalığı eksik saymışlar. Çünkü borç da aynı haritada yürüyor. 2014'de yayınlanan bir finans araştırması bunu ölçtü. Kendini çevresinden fakir hissedenler daha çok borçlanıyor. Daha fakir olanlar değil, daha fakir hissedenler. Bazen krediyle gelir açığını değil, geride kalmışlık hissini kapatıyoruz. Üstelik borcun bir numarası var. Ne o? Görünmezlik. Komşunun arabasını görüyorsun, taksitini görmüyorsun. Kuzenin tatil fotoğrafını görüyorsun ama kredili mevduat hesabını görmüyorsun. Herkes vitrinini gösteriyor. Kimse borç hanesini göstermiyor. Sonra taksit normalleşiyor. Asgari ödeme normalleşiyor. Zaten herkes borçlu cümlesi cebimizde bozuk para gibi taşınıyor. Eski söz belki de güncellenmeli. Bana arkadaşını söyle, sana borcunu söyleyeyim. Bu uzak bir Amerikan hikâyesi değil. İstanbul'da kart borcunu tamamen ödeyemeyenlerin oranın %55. Kimseyi suçlamak için de söylemiyorum. Yaygın olan her şey doğru değil. Anlatmaya çalıştığım bu. Bazen borç cüzdanına başlamıyor. Çevrede başlıyor. Size de çevrenizden borç ulaştırmayın hiç.
* Sonuç olarak, bana arkadaşını söyle sana kim olduğunu söyleyeyim. Devlet başkanları içinde halk içinde aynı şey geçerlidir. İspanya’nın Filistin için duruşu, İtalya’nın duruşu 32 ülke içinde en iyi olanlardı. İspanya güçlüden yana değil haklıdan yana durdu. Amerika herkesin içinde tehdit etti ama İspanya umursamadı. İtalya başbakanı ise ben de İtalya da asla yalvarmayız diye Trump’a tepki gösterdi. Yalancıyla, ahmakla, cimriyle, korkakla ve fasık ile arkadaş olunmaz. Çünkü onunla beraber olduğun sürece aldanırsın. Sana uzağı yakın, yakını uzak gösterir. Sana faydalı olmak istediği zaman bile zarar verir, bunun da farkında olmaz. Senin en fazla muhtaç olduğun şeyi senden esirger. Seni başkasına teslim eder ve zor zamanda kaçıp gider. Seni bir lokmaya ya da daha azına satar.
