Farklı bitki türlerinde sık sık görülen külleme hastalığı, halk arasında basıra adıyla da anılıyor. Nemli ortamlarda daha sık rastlanan hastalık, yağmurdan, çiğden sonra hızlı yayılma özelliği gösteriyor. Alt yapraklardan ilerleyerek kısa sürede tüm ekini saran külleme, taze yaprak ve sürgünleri de etkisi altına alabiliyor.
Külleme Hastalığı Belirtileri Nelerdir?
Külleme hastalığı belirtileri çoğunlukla ilk olarak yaprağın üst tarafında görülüyor. Beyaz ve kabarık koloniler halinde fark edilen külleme, biber gibi bazı ekinlerde ise yaprak altında kümelenebiliyor. Bu değişikliğin nedeni ise biberde, yaprak altında daha fazla gözenek bulunmasıyla açıklanıyor.
Küllemenin sonuçları
Külleme hastalığı olan ekin zayıf düşüyor. Çiçek açmama görülüyor. Ekinlerin meyveleri tatsız olabiliyor. Yaprak ve meyve dökümü göze çarpıyor. Beyazlama, alandaki diğer bitkilere de yayılarak görülme sıklığı genişliyor.
Külleme Hastalığı Hangi Bitkilerde Görülür?
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yayımladığı Yaprağı Yenen Sebzelerde Külleme adlı talimat belgesine göre, geniş bir konukçu dizisine sahip olan mantarlar, tere, roka, marul, nane, ıspanak, semizotu, havuç, yabani havuç, kereviz, kişniş, anason, dereotu, rezene, maydanoz yetiştiriciliği, yabani maydanoz, kabakgiller, bağ, hububat ve çeşitli süs bitkilerinde görülebiliyor. Ayrıca, kestane, lale ağacı, çınar, fındık meşe, kızılcıklar, kiraz, kayısı, elma, ayvada külleme, şeftali nektarin, erik, çilek, üzüm, tütün, domates, biber, fasulye, salatalık, patlıcan, pancar, ayçiçeği, nane, hanımeli, gül, ortanca, lupinus gibi bitkilerde de külleme hastalığına rastlayabilirsiniz.
ASMA KÜLLEME
Asmada külleme hastalığı için de doğal yollarında ise külleme hastalığına karşı kimyasal olmayan doğal çözüm yöntemleri arasında düzenli budama ve havalandırma yer yer alıyor. Bu, bitkiler arasında daha fazla hava dolaşımı sağlıyor ve hastalığın yayılma riskini azaltıyor. Ayrıca, bitki bakımına özen göstermek de önem taşıyor, çünkü sağlıklı ve güçlü asmalar, hastalıklara karşı daha dirençli olma eğilimi gösteriyor. Asmada külleme için toprak analizi yaptırarak besin eksikliklerini düzeltebilir, uygun sulama ve gübreleme uygulayarak bitkilerin sağlığını destekleyebilirsiniz. Bitki artıklarını temizleyerek ve hastalıklı yaprakları zamanında atarak da külleme hastalığının kontrol altına alabilirsiniz.
Külleme Hastalığıyla Nasıl Mücadele Edilir?
Külleme hastalığı mücadelesinde kültürel ve kimyasal yöntemlere başvurulabiliyor. Teknikler ekin cinsine göre değişebiliyor. Düzce Tarım İl Müdürlüğü’nün Külleme bildirisine göre, kültürel mücadele yöntemleri şöyle sıralanıyor:
Bahçelerin bakımlı tutulması gerekiyor.
Budama yapılması, fazla dalların çıkarılması ağacın yapraklarının güneş ve hava almasını sağlayarak yayılımı azaltıyor.
Ocak içerisine güneş girmesi ve hava sirkülasyonunun sağlanması, hastalığa karşı önlemler arasında sayılıyor.
Yılda iki kez dip sürgünlerin alınması gerekiyor.
Yabancı ot temizliği önem taşıyor.
Dökülen enfekte yaprakların tırpanla toplanması, yakılarak imha edilmesi öneriliyor.
Hastalıklı zurufların da imha edilmesi tavsiye ediliyor.
Diğer ekinler için verilen kültürel mücadele önerileri arasında,
Sıra arası, sıra üzeri mesafesi korunarak ekim - dikim yapılması
Dengeli gübreleme yapılması, gereksiz ve aşırı azot tatbikinden kaçınılması
Dirençli çeşitlerin seçilmesi,
Gübrelemede kalsiyum içeren besinlerin tercihi
Seralarda doğru havalandırma ve nem dengesinin sağlanması
Meyve ağaçlarının sezon başında budanması
İşçilerin ekinlerle uğraşırken sık kıyafet değiştirmesi
Yukarıda belirtilenler külleme hastalığı tedavisinde yapılması gerekenler arasında yer alıyor.
Külleme İlacı Ne Zaman Kullanılmalıdır?
Sebzelerde sistematik ilaçlar 18-20 gün arayla, diğerleri 10 günde bir uygulanıyor.
Tahıllarda külleme söz konusu olduğunda, hastalığın üst taraflara ilerlediği durumda, bayrak yaprağa bulaşın önlenmesi için yeşil aksamın ilaçlanmasına başlanıyor. İlaçlar, önerilen dozlarda yaprak alt ve yüzlerini kaplayacak şekilde uygulanıyor.
BAĞLARDA KÜLLEME
Bağ küllemesi durumunda ilaçlamaya sürgünler 25-30 cm olunca başlanıyor. Taç yapraklar dökülünce ikinci ilaçlama yapılıyor. Koşullara göre, tanelere ben düşmeye başlayana kadar ilaçlamaya devam edilebiliyor.
Bağda külleme ilacı ne zaman atılır diye merak ediyorsanız uygulama zamanı, hava koşullarına ve üzüm asmalarının büyüme evresine bağlı olarak değişiyor. Genellikle nemli ve serin dönemlerde, yapraklar açıldığında veya meyveler olgunlaşmaya başladığında ilaçlama yapmak daha etkili olabiliyor. Düzenli izleme, hastalık belirtileri tespit edildiğinde hızlı bir müdahale sağlıyor ve uygun ilaçların seçimi yerel şartlara bağlı olarak değişebiliyor. Uygulama zamanı ve ilaç seçimi için yerel tarım uzmanlarından yardım alabilirsiniz.
ÜRETİCİYE BAKANLIK UYARISI
Tarım Bakanlığı uzmanları "Bağlarınızı düzenli kontrol ediniz. Ruhsatlı bitki koruma ürünleri kullanınız. İlaçlamaları uygun zaman ve dozda yapınız. Rüzgarlı ve yağışlı havalarda ilaçlama yapmayınız. Ürün kaybı yaşamamak için üreticilerimizin gerekli tedbirleri almaları önemle duyurulur" ifadelerine yer verdiler.
